THÔNG TIN Y HỌC: GHÉP TẾ BÀO GỐC ĐIỀU TRỊ BẠI LIỆT

Giáo sư Dai Jianwu, trưởng nhóm nghiên cứu tại phòng thí nghiệm Sinh học phát triển Phân tử của Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc đã đưa ra một phương pháp điều trị mới có hiệu quả cho bệnh nhân bai liệt.

Các nhà nghiên cứu tiến hành điều trị thử nghiệm từ năm 2015 đến 2020 cho 66 bệnh nhân bị liệt và mất cảm giác hoàn toàn ở phần dưới ngực hoặc cổ và hiện nay chưa có cách điều trị hiệu quả. Nhóm nghiên cứu sử dụng một thiết bị cấy ghép sinh học với hai loại tế bào gốc để kích thích phát triển neuron (nghiên cứu công bố đầu tháng 8 trên tạp chí Science China Life Sciences). Đây là nghiên cứu dài hạn quy mô lớn đầu tiên về cấy ghép dạng khung giàn để chữa lành chấn thương cột sống với collagen tái tạo dây thần kinh.

Từ lâu giới nghiên cứu đã biết tế bào neuron không thể tự lành, nhưng chưa ai hiểu rõ nguyên nhân tại sao. Các nhóm nghiên cứu trên khắp thế giới đã thử nghiệm nhiều cách điều trị như cung cấp dưỡng chất cho neuron bị tổn thương hoặc kích thích phân chia tế bào bằng hóa chất nhưng đều không đạt hiệu quả như mong đợi.

Trong những năm gần đây, trọng tâm nghiên cứu tập trung vào cấy ghép tế bào gốc, sử dụng khung giàn chỉnh sửa sinh học. Kỹ thuật ngày càng thu hút nhiều sự chú ý sau khi chữa lành dây thần kinh bị đứt ở động vật như chuột, chó hoặc khỉ. Nhưng thí nghiệm ở người bị hạn chế chỉ trong một nhóm nhỏ bệnh nhân.

Bệnh nhân tham gia nghiên cứu của Dai Jianwu bị đứt dây thần kinh với độ dài lên tới 10 cm và cần khung giàn chắc chắn nhưng có thể phân hủy sinh học để nối lại. Các nhà khoa đã dùng mô giống dây chằng lấy từ bò để làm khung giàn và . tác dụng tự làm lành dây thần kinh được thực hiện bởi hàng chục triệu tế bào gốc cấy trên bề mặt khung.

Không giống những tế bào khác, tế bào gốc có thể phát triển thành các loại tế bào khác nhau. Có nhiều loại tế bào gốc, bao gồm một số loại có liên hệ với neuron. Nhóm nghiên cứu của Dai Jianwu sử dụng hai loại tế bào gốc là từ nhau thai người hiến tặng từ tủy xương của chính bệnh nhân. Tế bào gốc sẽ kích thích phát triển dây thần kinh qua khu giàn này.

Kết quả hơn 30 bệnh nhân có dấu hiệu liền neuron nhưng tình trạng cải thiện ở mức độ khác nhau với từng người. Bốn bệnh nhân bị thương ở cổ gần đây phục hồi khả năng đi lại. Các bệnh nhân khác vẫn phải ngồi trên xe lăn nhưng có thể cử động cánh tay, ngón tay, ngón chân hoặc lấy lại một số giác quan, bao gồm cảm nhận kim châm hoặc thông báo khi cần đi vệ sinh.

Tuy với thời gian nghiên cứu ngắn, vẫn còn nhiều câu hỏi chưa có câu trả lời chắc chắn như về hiệu quả khác nhau ở một số bệnh nhân hay những ảnh hưởng của các yếu tố tuổi tác, thời gian điều trị, độ dài dây thần kinh bị tổn thương, khác biệt giữa tế bào của hiến tặng và tế bào tự thân,… đến kết quả điều trị. Nhưng tế bào gốc đã được khảng định trong vai trò khôi phục giác quan của các chi.

Hiện nay, chấn thương cột sống chưa có phương pháp điều trị hữu hiệu. Theo nghiên cứu gần đây ở châu Âu, mỗi năm trên thế giới có 630.000 ca bệnh mới. Việc nghiên cứu thành công và có thể sản xuất hàng loạt khung giàn nêu trên sẽ là niềm hi vọng cho nhiều bệnh nhân bại liệt trên thế giới.

———————————————————-

Theo  PGS.TS Nguyễn Đình Hòa – Khoa Phẫu Thuật Cột Sống Bệnh Viện Việt Đức